|
|
Badania Katedry kontynuują tradycję łódzkiej szkoły andragogicznej, której twórczynią była Helena Radlińska, a którą rozwinęła prof. Olga Czerniawska, uwypuklając wymiar biograficzny w badaniach edukacji dorosłych i wprowadzając andragogikę łódzką do międzynarodowego dyskursu naukowego. Etap świadomego rozwijania zróżnicowanej metodologicznie tradycji badań jakościowych wiąże się z objęciem funkcji kierownika przez prof. Elżbietę Kowalską-Dubas (2002). Metodologiczną tożsamość Katedry określa podejście biograficzne, obejmujące zarówno nurty rygorystyczne (metoda biograficzna Fritza Schützego, obiektywna hermeneutyka Ulricha Oevermanna), jak i tradycje o większej swobodzie interpretacyjnej (Pierre Dominicé, Duccio Demetrio) oraz podejścia eklektyczne, z uwzględnieniem inspiracji francuskich, niemieckich, włoskich i duńskich, a także rodzimej metodologii pedagogiki społecznej.
Działalność naukowa Katedry mieści się w zakresie andragogiki, gerontologii społecznej, geragogiki, familologii i obejmuje szczegółowe pole badawcze:
Badania dorosłości jako kategorii andragogicznej: procesy rozwoju i uczenia się dorosłych (auksologia andragogiczna, biograficzne uczenie się), całożyciowe uczenie się (lifelong learning), nieformalne uczenie się dorosłych w różnych sytuacjach życiowych: w samotności, przyjaźni, zabawie, w sytuacji zmiany (transformatywne uczenie się); międzypokoleniowe uczenie się, dorosłość i uczenie się osób dorosłych z niepełnosprawnościami.
Badania starości jako kategorii andragogicznej: procesy rozwoju i uczenia się osób starszych (auksologia geragogiczna, biograficzne uczenie się): specyfika uczenia się osób dorosłych i starszych, potrzeby i aktywność edukacyjna, przygotowanie do starości jako pomyślnego etapu życia, rola Uniwersytetów Trzeciego Wieku, aktywizacja zawodowa i społeczna osób 50+, wsparcie dla nieformalnych opiekunów osób niepełnosprawnych (m.in. chorych na chorobę Alzheimera), „towarzyszenie w drodze”, doświadczenia małżonków z długoletnim stażem oraz egzystencjalne problemy późnej dorosłości (śmierć, choroba, samotność, duchowość, sens życia) badane z perspektywy biograficznej.
Badania biografii jako pola uczenia się: w paradygmacie interpretatywnym, z wykorzystaniem metody biograficznej/podejścia biograficznego, konstruktywistycznej metodologii teorii ugruntowanej oraz autobiograficznego wywiadu narracyjnego. Analizowane są trajektorie życiowe, biografie tematyczne, szczególnie biografie edukacyjne, a także procesy biograficznego uczenia się wpisane w doświadczenie jednostkowe i społeczne, w tym szczególnie uczenie się z biografii Innych oraz uczenie się z własnej biografii.
Metodyka edukacji dorosłych: coaching w edukacji dorosłych jako metoda pracy edukacyjnej, „warsztaty przyszłości”, szkolenia, grywalizacja, zastosowanie IT w edukacji dorosłych, geragogika Marii Montessori, arteterapia.
Monoseologia pedagogiczna: badanie fenomenu samotności i osamotnienia, w tym przyczyn i sposobów radzenia sobie z tymi doświadczeniami, procesów uczenia się w sytuacjach samotności i osamotnienia oraz transformacji osamotnienia w pozytywną samotność.
Niepełnosprawność dorosłych: badanie dorosłości i starości osób z niepełnosprawnościami, w tym niepełnosprawnością intelektualną, psychiczną i sensoryczną; projektowanie uniwersalne w edukacji.
Wspólne projekty realizowane w Katedrze Andragogiki i Gerontologii Społecznej
Projekty indywidualne realizowane w Katedrze Andragogiki i Gerontologii Społecznej
Mikroświaty dorosłych osób z niepełnosprawnością intelektualną - dr Anna Gutowska
Wybrane zrealizowane projekty:
1.Enhancing Labour Market Integration of Elderly Family Carers Through Skills Improving (projekt europejski).
2. Miejsca w przestrzeni miasta i ich funkcje w świetle biograficznych narracji
3. Doskonałość naukowa kluczem do doskonałości kształcenia, zadanie 10: Kompetencje dydaktyczne kadr uczelni (ogólnouczelniany projekt EFS).
4. (Nie)Pełnosprawny Student UŁ (ogólnouczelniany projekt edukacyjny).
5. Projekt „Aktywni - Program Rozwoju Dydaktyki i Kompetencji”
6. Lives in changing - a multicultural approach of initial expectations (the before), learning process (the during) and the final outcomes (the after)
7. Qualification of seniors coming from restructuring sectors for the intergenerational knowledge transfer
8. Adults mentoring
Zrealizowane projekty indywidualne w Katedrze Andragogiki i Gerontologii Społecznej
1. Uczenie się stawania się osobą starą
2. Humanistyczny obraz starości. Przesłanki dla gerotnologii humanistycznej.
3. Tanatos w literaturze dziecięcej i jego pedagogiczny wymiar.
4. Uczenie się dorosłych w zabawie
5. Autokreacja małżonków bezdzietnych do wielowymiarowego rodzicielstwa adopcyjnego
6. Transformacja w coachingu. Doświadczenia uczenia się dorosłych
Współpraca międzynarodowa
1. Justus-Liebig-Universität Giessen (Niemcy) – zrealizowana współpraca badawcza.
2. Uniwersytet w Hanowerze (Niemcy) – zrealizowana współpraca badawcza.
3. Uniwersytet Lyon II (Francja) – zrealizowana współpraca badawcza.
4. Europejskie Stowarzyszenie Badań nad Edukacją Dorosłych (ESREA) – udział w pracach i sekcjach stowarzyszenia, w tym w sekcji badań biograficznych.
5. International Society for Research on Solitude – udział pracowników Katedry w konferencjach i seminariach (m.in. Szczecin, Lincoln – Wielka Brytania, Savannah – Georgia, USA).
6. Partnerzy projektów europejskich – współpraca badawcza z ośrodkami z Niemiec, Francji, Włoch, Hiszpanii, Wielkiej Brytanii, Austrii, Czech, Litwy i Słowenii.
Współpraca krajowa
1. Polskie Towarzystwo Gerontologiczne (Oddział Łódzki) – współorganizacja konferencji i projektów gerontologicznych, udział we władzach Oddziału.
2. Akademickie Towarzystwo Andragogiczne – współorganizacja Ogólnopolskich Zjazdów Andragogicznych, udział we władzach.
3. Stowarzyszenie Gerontologów Społecznych – współorganizacja konferencji naukowych, udział we władzach.
4. Łódzki Uniwersytet Trzeciego Wieku im. Heleny Kretz – partnerstwo dydaktyczno-badawcze; miejsce praktyk studenckich.
5. Uniwersytet Trzeciego Wieku w Tomaszowie Mazowieckim – wykłady, udział w Radzie Naukowej.
6. Akademickie Centrum Wsparcia Uniwersytetu Łódzkiego (2019–2024) – dr Anna Gutowska-Ciołek pełniła funkcję kierownika Centrum; dr hab. Marcin Muszyński, prof. UŁ, prowadził sesje coachingowe.
7. Dom Seniora Uniwersytetu Łódzkiego – pracownicy Katedry uczestniczyli w działalności rady naukowej Domu Seniora UŁ; aktywni są m.in. prof. dr hab. Elżbieta Kowalska-Dubas, dr hab. Arkadiusz Wąsiński, prof. UŁ, dr hab. Marcin Muszyński, prof. UŁ, oraz dr Anna Gutowska.
Przykłady efektów współpracy: wspólne publikacje naukowe z partnerami z Niemiec oraz tłumaczenia prac Pierre'a Dominicé i Duccio Demetrio), konferencje organizowane z partnerami krajowymi i zagranicznymi, projekty badawcze z dofinansowaniem europejskim (m.in. ELMII, Learning from European Lives), działalność coachingowa i edukacyjna w ramach Akademickiego Centrum Wsparcia UŁ.
EXLIBRIS BIBLIOTEKA GERONTOLOGII SPOŁECZNEJ
Serdecznie zapraszamy do zgłaszania artykułów naukowych, zarówno prac oryginalnych, przeglądowych, teoretycznych, do publikacji w czasopiśmie „Exlibris Biblioteka Gerontologii Społecznej”, z zakresu szeroko rozumianej starości jak i starzenia się. Prace publikowane są w języku polskim i angielskim. Podstawą do przyjęcia artykułów zgłoszonych do publikacji są recenzje wykonywane w systemie tzw. ślepej recenzji, w ramach której zarówno autorzy, jak i recenzenci nie znają swojej tożsamości. Artykuły należy zgłaszać poprzez system OJS. Exlibris Biblioteka Gerontologii Społecznej (EBGS) znajduje się na liście czasopism punktowanych Ministerstwa Edukacji i Nauki. Za publikację w EBGS Autorzy otrzymują 20 punktów.

Konferencje naukowe dotychczas zorganizowane przez Katedrę:
Andragogiczne:
Gerontologiczne:
Zebrania Katedry Andragogiki i Gerontologii Społecznej UŁ
w roku akademickim 2026/27,
ul. Pomorska 46/48, budynek B, p. 113, godz. 16.00 – 20.00 (zdalnie od godz. 17.00)
17.09. 2026 (godz. 16.00) Zebranie robocze przed nowym rokiem akademickim
bieżące informacje o pracach nad publikacjami naukowymi ( 10. tom BB, Exlibris BGS) i udziale w konferencjach naukowych
projekt współpracy z Obafemi Awolowo University, Ile-Ife z Nigerii – kontynuacja prac
ocena pracownicza 2023 – 2026 – uzupełnienie danych w systemach
bieżące informacje dotyczące projektów badawczych realizowanych i planowanych
opracowanie sylabusów przedmiotowych w wersji elektronicznej, przesłanie pdf sylabusów na rok akademicki 2026/2027 do sekretariatu do 30 września
aktualizacja obciążeń dydaktycznych
inne bieżące sprawy dydaktyczne
30.09.2026 Wydziałowa inauguracja roku akademickiego, godz. 10.00, aula Szuberta
15.10. 2026 referat naukowy – dr Anna Gutowska-Ciołek
indywidualne programy pracy naukowej na bieżący rok akademicki – omówienie planu na 2027 i realizacji w 2026
sprawozdanie z jakości kształcenia (materiały, dyskusja)
wnioski o medale, odznaczenia państwowe i inne
stan prac redakcyjnych nad 10. tomem z serii BB
plan współpracy z pracodawcami (WŚ)
projekt współpracy z Obafemi Awolowo University, Ile-Ife z Nigerii – kontynuacja prac
zgłoszenia wyjazdów/przyjazdów zagranicznych
22.10.2026 – Uroczystość Jublieuszu 35-lecia WNoW, aula Szuberta
19.11.2026 – referat naukowy: dr hab. Marcin Muszyński
sprawozdanie ze współpracy z pracodawcami za rok 2025 ( WŚ)
projekt współpracy z Obafemi Awolowo University, Ile-Ife z Nigerii – kontynuacja prac i ostatnie przygotowania do zaplanowanych wydarzeń
17.12.2026 – zebranie świąteczne
życzenia świąteczne
podsumowanie roku 2026
zebranie najprawdopodobniej z udziałem gościa z Nigerii – prof. Bola Simeon-Fayomi
przypomnienie o ważnych zadaniach kończących rok: sprawozdania indywidualne i zbiorowe za rok 2026, dane do oceny pracowniczej, aktualizacja indywidualnych stron w pp, aktualizacja strony internetowej KAiGS i inne
21.01.2027 – referat naukowy: dr Wojciech Świtalski
Bieżące prace projektowe, publikacyjne i inne
Podsumowanie aktywności dydaktycznej za semestr zimowy
18.02.2027 – Zebranie robocze (w razie potrzeb)
Plany urlopów wypoczynkowych
18.03.2027 – referat naukowy: dr Justyna Sztobryn-Bochomulska
Informacja o wynikach ankiet studenckich
15.04.2027 – referat naukowy: dr hab. Arkadiusz Wąsiński
Planowanie organizacji konferencji naukowej – XV Łódzkiej Konferencji Biograficznej z cyklu Biografia i badanie biografii
20.05.2027 – referat naukowy: prof. dr hab. Elżbieta Kowalska-Dubas
wnioski o nagrody Rektora UŁ za publikacje i inne osiągnięcia
zgłoszenia konferencji własnych
plan egzaminów dyplomowych
24.06.2027 – zebranie robocze
wnioski o Medale za Chlubne Studia ( do 31 października)
plan obciążeń dydaktycznych na kolejny rok akademicki
zebranie dydaktyczne po semestrze letnim - dyskusja nad zrealizowanymi programami kształcenia i przygotowania do sesji egzaminacyjnej.
Praktyki pedagogiczne (AG).
Egzaminy dyplomowe – podział zadań i terminy
Katedra Andragogiki i Gerontologii Społecznej wywodzi się z Zakładu Oświaty Dorosłych, powołanego w Uniwersytecie Łódzkim 1 października 1980 roku. Jednostka, wyodrębniona z Katedry Pedagogiki Społecznej, stała się jednym z pierwszych w Polsce akademickich ośrodków badan i kształcenia w zakresie edukacji dorosłych. Jej korzenie intelektualne sięgają łódzkiej szkoły andragogicznej zapoczątkowanej przez Helenę Radlińską (1879–1954), która w latach 1946–1952 kierowała Zakładem Pedagogiki Społecznej UŁ, oraz kontynuowanej przez Aleksandra Kamińskiego (1903–1978) wraz ze współpracownikami w ramach Katedry Pedagogiki Społecznej od 1961 roku. Pierwszym kierownikiem jednostki była doc. dr hab. Olga Czerniawska.
W latach 80. XX wieku Zakład stał się jednym z kluczowych ośrodków polskiej andragogiki. Pracownicy Zakładu włączali się m.in. w ogólnopolskie badania w ramach Centralnego Programu Badań Podstawowych (kierowanego przez doc. dr Mieczysława Marczuka) oraz inicjowali współpracę z ośrodkami zagranicznymi z Niemiec, Włoch, Francji, Kanady, USA, Szwajcarii.
Jednostka była afiliowana kolejno: przy Wydziale Filozoficzno-Historycznym (w ramach Instytutu Pedagogiki i Psychologii), następnie przy Katedrze Historii i Teorii Wychowania oraz Katedrze Teorii Wychowania, a od 1991 roku – przy Wydziale Nauk o Wychowaniu. Decyzją Rektora Uniwersytetu Łódzkiego z 1 października 2005 roku jednostka uzyskała samodzielność organizacyjną jako Zakład Andragogiki i Gerontologii Społecznej. Z dniem 1 października 2019 roku Zakład został przekształcony w Katedrę Andragogiki i Gerontologii Społecznej.
Główne osiągnięcia
Katedra odgrywa znaczącą rolę w krajowym i międzynarodowym środowisku andragogicznym i gerontologicznym. Pracownicy Katedry angażują się w działalność Europejskiego Stowarzyszenia Badań nad Edukacją Dorosłych (ESREA – European Society for Research on the Education of Adults), a w szczególności w sekcji poświęconej podejściu biograficznemu w edukacji dorosłych (The Biographical Approach in European Adult Education) oraz w działalność Międzynarodowego Towarzystwa Badań nad Samotnością (ISRS – International Society for Research on Solitude).
Pracownicy Katedry pełnią istotne funkcje w redakcjach oraz radach naukowych krajowych i międzynarodowych czasopism naukowych. Prof. dr hab. Elżbieta Kowalska-Dubas jest zastępczynią redaktora naczelnego interdyscyplinarnego czasopisma „Nauki o Wychowaniu. Studia Interdyscyplinarne", podejmującego zagadnienia z zakresu pedagogiki, edukacji i nauk o wychowaniu. Dr hab. Marcin Muszyński, prof. UŁ, pełni funkcję zastępcy redaktora naczelnego czasopisma „Narrative Works", wydawanego przez University of New Brunswick w Kanadzie – międzynarodowego periodyku poświęconego badaniom narracyjnym, historiom życia oraz badaniom biograficznym. Ponadto dr hab. Marcin Muszyński, prof. UŁ pełni funkcję zastępcy redaktora naczelnego, a prof. dr hab. Elżbieta Dubas – przewodnicząca Rady Naukowej czasopisma „Exlibris. Biblioteka Gerontologii Społecznej".
Wyróżniającą Katedrę inicjatywą naukowo-wydawniczą jest seria wydawnicza „Biografia i badanie biografii" (aktualnie licząca dziewięć tomów), wydawana w Wydawnictwie Uniwersytetu Łódzkiego od 2011 roku, stanowiąca platformę naukowej wymiany między badaczami z różnych ośrodków akademickich w Polsce. Katedra jest organizatorem cyklicznych Łódzkich Konferencji Biograficznych (od 2007 roku, XIV edycja w 2026 roku) oraz Konferencji Gerontologicznych z cyklu „Refleksje nad Starością" (od 2014 roku). W 2022 roku Katedra zorganizowała IV Ogólnopolski Zjazd Andragogiczny (Łódź, 27–28.06.2022), a w 2023 roku – I Kongres Gerontologów Społecznych (Ustronie, 18–19.05.2023). W 1985 roku zorganizowała V Zjazd Gerontologiczny Polskiego Towarzystwa Gerontologicznego. Dotychczas jednostka zorganizowała łącznie 36 konferencji naukowych.
Dotychczasowi kierownicy Zakładu/Katedry:
Katedra utrzymuje aktywną obecność w krajowych i międzynarodowych gremiach naukowych. Pracownicy pełnią funkcje w redakcjach oraz radach naukowych trzech czasopism: "Exlibris. Biblioteka Gerontologii Społecznej", "Narrative Works" (University of New Brunswick, Kanada) oraz "Nauki o Wychowaniu. Studia Interdyscyplinarne".
Katedra uczestniczyła w pracach Europejskiego Stowarzyszenia Badań nad Edukacją Dorosłych (ESREA), w szczególności w sekcji badań biograficznych. Nawiązane kontakty zaowocowały m.in. polskojęzycznymi wydaniami prac Pierre'a Dominicé (1994) oraz Duccio Demetria: "Zabawa na tle życia" (1999) i "Autobiografia. Terapeutyczny wymiar pisania o sobie" (2000).
Katedra prowadziła przez 40 lat współpracę z Justus-Liebig-Universität Gießen oraz z Uniwersytetem w Hanowerze, czego wyrazem są liczne publikacje naukowe.
Pracownicy Katedry są zaangażowani w działalność International Society for Research on Solitude, uczestnicząc w cyklicznych seminariach i konferencjach poświęconych samotności i osamotnieniu. W tym obszarze aktywni są m.in. prof. dr hab. Elżbieta Kowalska-Dubas, dr hab. Arkadiusz Wąsiński, prof. UŁ, oraz dr hab. Marcin Muszyński, prof. UŁ – brali udział w konferencjach organizowanych m.in. w Szczecinie, Lincoln (Wielka Brytania) oraz Savannah (stan Georgia, USA).
Katedra jest powiązana instytucjonalnie ze Stowarzyszeniem Gerontologów Społecznych oraz z Łódzkim Oddziałem Polskiego Towarzystwa Gerontologicznego, z którym współorganizowała pierwsze konferencje i projekty gerontologiczne już od lat 80. XX wieku, w tym V Zjazd Gerontologiczny (1985). Katedra współpracuje z Akademickim Towarzystwem Andragogicznym.
Pracownicy Katedry są aktywni w ramach Sekcji Gerontologii Komitetu Nauk Pedagogicznych Polskiej Akademii Nauk. Sekcji przewodniczy prof. dr hab.. Elżbieta Kowalska-Dubas, sekretarzem Sekcji jest dr hab. Marcin Muszyński, prof. UŁ.
LISTA CZASOPISM PUNKTOWANYCH - STAN Z 5 STYCZNIA 2024 ROKU
Komunikat Ministra Nauki z dnia 5 stycznia 2024 r. w sprawie wykazu czasopism naukowych i recenzowanych materiałów z konferencji międzynarodowych
Katedra sprawowała opiekę merytoryczną nad kształceniem na kierunku Pedagogika w zakresach powiązanych merytorycznie z andragogiką i gerontologią społeczną:
W zakresie oświaty dorosłych (studia niestacjonarne od 1997/1998, studia stacjonarne od 2001/2002), po zmianie nazwy: w zakresie edukacji dorosłych (od 2004/2005),
W zakresie gerontologii społecznej studia II stopnia niestacjonarne (od 2005/2006 przez dwa lata),
W zakresie edukacja dorosłych z gerontologią studia I i II stopnia (od 2007/2008),
W zakresie edukacja dorosłych, studia I i II stopnia (od 2012/2013)
w zakresie edukacji dorosłych z coachingiem studia I i II stopnia stacjonarne i niestacjonarne (od 2014/2015).
Od roku akademickiego 2026/2027, we współpracy z Katedrą Pedagogiki Społecznej i Resocjalizacji, realizowana będzie wspólna specjalność dla studentów studiów pierwszego i drugiego stopnia pod nazwą „Pedagogika społeczna w cyklu życia: opieka i wychowanie".
Zarządzenie nr 121 Rektora Uniwersytetu Łódzkiego z dnia 27.04.2026 r.
I semestr (zimowy) trwa od 1 października 2026 r. do 21 lutego 2027 r.;
Dziekani mogą zarządzić rozpoczęcie semestru letniego dla studiów niestacjonarnych zaocznych do jednego tygodnia wcześniej. Przesunięcie to nie może mieć wpływu na rozliczenie nieobecności w KIOD.

















































































Pracownicy
Uniwersytet Łódzki
Wydział Nauk o Wychowaniu
Katedra Andragogiki i Gerontologii Społecznej
91-408 Łódź, ul. Pomorska 46/48
(budynek B, pokój nr 114, 112)
Tel.42 665 50 83